Obecnie sztuczna inteligencja tworzy dzie\u0142a, kt\u00f3re do tej pory by\u0142y domen\u0105 wy\u0142\u0105cznie cz\u0142owiek i by\u0142y przedmiotem praw autorskich. Nale\u017c\u0105 do niech dzie\u0142a o charakterze artystycznym, jak muzyka (np. doko\u0144czenie X symfonii Beethovena) czy obrazy (s\u0142ynny portret Rembranta). Jak r\u00f3wnie\u017c programy komputerowe uregulowane w art. 74 – 77(4) ustawy prawo autorskie. „Bayou potrafi podany szkielet programu w Javie przekszta\u0142ci\u0107 w pe\u0142en dzia\u0142aj\u0105cy kod, wykorzystuj\u0105c zasygnalizowane mu przez programist\u0119 nazwy metod i typy zmiennych. Wykorzystuje w tym celu sie\u0107 neuronow\u0105.” (https:\/\/www.dobreprogramy.pl\/sztuczna-inteligencja-juz-dzis-pisze-kod-za-programiste-czy-jutro-go-zastapi,6628525563094657a). Nie ka\u017cdy kod programistyczny nawet stworzony przez cz\u0142owieka b\u0119dzie jednak utworem. Do tego musi bowiem spe\u0142nia\u0107 przes\u0142anki z art. 1 ust. 1 ustawy prawo autorskie. Tym bardziej w przypadku sztucznej inteligencji sprawa si\u0119 komplikuje. Bez w\u0105tpliwo\u015bci jest jednak to, \u017ce aby rozwa\u017ca\u0107 kwesti\u0119 praw autorskich do kodu stworzonego przez SI nale\u017c najpierw stwierdzi\u0107, \u017ce ten kod jest utworem zdefiniowanym w art. 1 prawa autorskiego.<\/p>\n
<\/p>\n
Definicja utworu z ustawy o prawie autorskim wyr\u00f3\u017cnia trzy przes\u0142anki, kt\u00f3re musz\u0105 wyst\u0105pi\u0107, aby mo\u017cna by\u0142o m\u00f3wi\u0107 o utworze. „Przes\u0142anka tw\u00f3rczo\u015bci \u2013 obj\u0119ty ochron\u0105 prawa autorskiego jest tylko rezultat tw\u00f3rczej dzia\u0142alno\u015bci; przes\u0142anka indywidualno\u015bci \u2013 rezultat ten winien charakteryzowa\u0107 si\u0119 indywidualnym charakterem; przes\u0142anka ustalenia rezultat powinien zosta\u0107 ustalony w jakiejkolwiek postaci, pozwalaj\u0105cej na jego percepcje. Z tre\u015bci niniejszego przepisu nie wynika co prawda wprost, ale wydaje si\u0119 dopuszczalne przyj\u0119cie, \u017ce przedmiotem prawa autorskiego obj\u0119ty jest wy\u0142\u0105cznie rezultat pracy ludzkiej. Poza zakresem ochrony s\u0105 natomiast te wszystkie przejawy tw\u00f3rczej dzia\u0142alno\u015bci program\u00f3w komputerowych i tym podobnych, nad kt\u00f3rymi cz\u0142owiek nie sprawowa\u0142 kontroli w trakcie procesu tworzenia.” (Ustawy autorskie. Komentarz, Ryszard Markiewicz, Wolters Kluwer.)<\/p>\n
<\/p>\n
Prace wygenerowane przez sztuczn\u0105 inteligencje mo\u017cna podzieli\u0107 na dwie kategorie. Pierwsza to prace stworzone przez cz\u0142owieka przy u\u017cyciu system\u00f3w SI lub przy wsp\u00f3\u0142pracy z SI, gdzie wyst\u0119puje i da si\u0119 ustali\u0107 wk\u0142ad cz\u0142owieka w powstanie utworu. Druga to prace stworzone przez autonomiczny system SI, kt\u00f3ry mo\u017cna powiedzie\u0107 \u201esamodzielnie\u201d tworzy utw\u00f3r, gdy\u017c proces uczenia i rozwoju zaszed\u0142 ju\u017c na tyle daleko, \u017ce nie jest to ten sam system, kt\u00f3ry zosta\u0142 na pocz\u0105tku ustawiony przez cz\u0142owieka lub jest to system od pocz\u0105tku stworzony przez inny system sztucznej inteligencji.<\/p>\n
<\/p>\n
Prace stworzone przez cz\u0142owieka przy u\u017cyciu sztucznej inteligencji.<\/em><\/p>\n <\/p>\n W celu ustalenia czy wygenerowana praca jest utworem najpierw nale\u017cy ustali\u0107 wk\u0142ad cz\u0142owieka w stworzenie danej pracy. Wk\u0142ad ten musi by\u0107 istotny, decydowa\u0107 o stworzeniu pracy. Nast\u0119pnie nale\u017cy ustali\u0107 czy ten wk\u0142ad mia\u0142 cechy tw\u00f3rcze. Je\u017celi jeste\u015bmy w stanie twierdz\u0105co odpowiedzie\u0107 na te tezy mo\u017cemy uzna\u0107, \u017ce praca wygenerowana przy u\u017cyciu SI jest utworem w rozumieniu prawa autorskiego. Trudno dzi\u015b powiedzie\u0107 w jakim stopniu dzia\u0142alno\u015b\u0107 cz\u0142owieka ma wyst\u0119powa\u0107 w procesie tworzenia. Czy wystarczy jedynie wyb\u00f3r modelu czy musi wprowadza\u0107 do utworu konkretne polecenia. Jest to istotna kwestia z uwagi na mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyst\u0105pienia wielo\u015bci podmiot\u00f3w zaanga\u017cowanych w proces projektowania i u\u017cytkowania systemu sztucznej inteligencji tj. u\u017cytkownika, programisty, inwestora, dostawcy danych, dewelopera dostarczaj\u0105cego parametry dla modelu sztucznej inteligencji umo\u017cliwiaj\u0105cego wykonanie celu wskazanego przez u\u017cytkownika. Rozwa\u017cy\u0107 tak\u017ce mo\u017cna czy zaistnieje wsp\u00f3\u0142autorstwo? Wszystkie mo\u017cliwo\u015bci s\u0105 potencjalnie mo\u017cliwe w zwi\u0105zku z tym trzeba ustali\u0107 kwesti\u0119 najwa\u017cniejsz\u0105, czyli kto wni\u00f3s\u0142 tw\u00f3rczy wk\u0142ad w powsta\u0142y utw\u00f3r.<\/p>\n <\/p>\n Powszechne w literaturze wyst\u0119puje por\u00f3wnanie systemu SI do p\u0119dzla, kt\u00f3rym pos\u0142uguje si\u0119 malarz. Tak jak prawa autorskie do obrazu nie nale\u017c\u0105 ani do p\u0119dzla ani producenta\/wytw\u00f3rcy p\u0119dzla, tak samo mo\u017cna przyj\u0105\u0107 w przypadku utwor\u00f3w tworzonych przy pomocy system SI prawa autorskie nie przys\u0142uguj\u0105 samej SI czy programi\u015bcie, kt\u00f3ry j\u0105 stworzy\u0142. Podobnie jak w przypadku prac literackich napisanych przy pomocy programu Word, prawa autorskie do utworu nie b\u0119d\u0105 nale\u017ca\u0142y do producenta Word, tylko do pisarza. Dlatego prawa autorskie do utworu SI nale\u017ce\u0107 powinny si\u0119 u\u017cytkownikowi systemu SI. Trudno jednak si\u0119 z tym ca\u0142kowicie zgodzi\u0107 poniewa\u017c jak wskaza\u0142am powy\u017cej nale\u017cy ustali\u0107 tw\u00f3rczy wk\u0142ad, istotny z punktu widzenia stworzenia dzie\u0142a. Tw\u00f3rca systemu SI mo\u017ce by\u0107 autorem np. w przypadku stworzenia systemu specjalnie w celu wytworzenia utworu, je\u017celi swoj\u0105 prac\u0119 mia\u0142 tw\u00f3rczy wk\u0142ad w dzie\u0142o. Dlatego najlepsz\u0105 odpowiedzi\u0105 b\u0119dzie \u201eto zale\u017cy\u201d, a ka\u017cd\u0105 spraw\u0119 nale\u017cy rozpatrywa\u0107 indywidualnie.<\/p>\n <\/p>\n Prace wygenerowane przez autonomiczne systemy sztucznej inteligencji.<\/em><\/p>\n <\/p>\n Jak wskaza\u0142am powy\u017cej do zakwalifikowania pracy jako utw\u00f3r i obj\u0119ciu go ochron\u0105 prawnoautorsk\u0105 wymagany jest wk\u0142ad w cz\u0142owieka. Prawo autorskie bowiem poj\u0119cie tw\u00f3rczo\u015bci \u0142\u0105czy z \u201eowocami ludzkiego umys\u0142u\u201d. Tw\u00f3rc\u0105 musi by\u0107 cz\u0142owiek. Przywo\u0142am tutaj kr\u00f3tko s\u0142ynny przyk\u0142ad zdj\u0119cia (fotografii autoportretowej) wykonanego przez makaka. Co prawda systemy tworz\u0105ce utwory w pe\u0142ni autonomicznie jeszcze nie istniej\u0105. Gdyby jednak istnia\u0142y mo\u017cna zastanowi\u0107 si\u0119 czy skoro nie podlegaj\u0105 ochronie prawnoautorskiej to czy b\u0119d\u0105 podlega\u0107 ochronie praw \u201es\u0105siednich\u201d do praw autorskich. Takich jak ustawa o ochronie baz danych, ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, kodeks cywilny i inne.<\/p>\n <\/p>\n Ciekawostk\u0105 w temacie tw\u00f3rczo\u015bci maszyn jest, \u017ce kinematografia science fiction, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje jaka\u015b forma sztucznej inteligencji cz\u0119sto porusza temat sztuki i maszyn w celu pokazania ich \u201ecz\u0142owiecze\u0144stwa\u201d. Na przyk\u0142ad android Ava, w filmie Ex Machina za pomoc\u0105 sztuki \u2013 malowanych obraz\u00f3w, zdobywa zaufanie cz\u0142owieka i przechodzi test Turinga. Ostatecznie film ko\u0144czy si\u0119 tragicznie dla ludzi poniewa\u017c wynalazca Avy zostaje przez ni\u0105 zamordowany.<\/p>\n <\/p>\n Wyj\u0105tek od zasady cz\u0142owieka jako autora znajdziemy tymczasem w ustawodawstwie Wielkiej Brytanii. Ustawa Copyright, Designs and Patents Act 1988 (CDPA) wytwory SI okre\u015bla jako \u201ecomputer generated works\u201d – prac wygenerowanych komputerowo. Copyright, Designs and Patents Act 1988 (CDPA) Wielkiej Brytanie stanowi, \u017ce: \u201eW przypadku utworu literatury, sztuki teatralne, musicalu lub artystycznego dzie\u0142a kt\u00f3re zosta\u0142o wygenerowane komputerowo, za autora uwa\u017ca si\u0119 osob\u0119, kt\u00f3ra dokona\u0142a niezb\u0119dnych stara\u0144 do powstania utworu.\u201d \u2013 (\u201enecessery arregment\u201d) – Sekcja 9(3) CDPA. Natomiast Sekcja 178 tego samego aktu definiuje dzie\u0142o wygenerowane komputerowo, jako dzie\u0142o, kt\u00f3re zosta\u0142o wygenerowane w taki spos\u00f3b, \u017ce nie mamy do czynienia z autorstwem cz\u0142owieka.<\/p>\n <\/p>\n „Profesor Jani Mcutcheon zaproponowa\u0142 list\u0119 cech determinuj\u0105cych osob\u0119 czyni\u0105c\u0105 niezb\u0119dne starania, s\u0105 to: intencja do stworzenia utworu; blisko\u015b\u0107 stara\u0144 do wyniku utworu; stopie\u0144 w jakim starania ukszta\u0142towa\u0142y utw\u00f3r; stopie\u0144 w jakim starania s\u0105 odpowiedzialne za zmaterializowanie\/ustalenie utworu; inwestycja.” (Computer Generated Works under the CDPA 1988, Jyn An Lee, Artificial Intelligence, Oxford University Press, str. 188).<\/p>\n <\/p>\n Szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105cym jest punkt dotycz\u0105cy inwestycji z uwagi na wyrok Peki\u0144skiego S\u0105du Internetowy, kt\u00f3ry rozpozna\u0142 spraw\u0119 Felin v Baidu, nazywan\u0105 pierwsz\u0105 sprawa AI. W niniejszej sprawie s\u0105d rozwa\u017ca\u0142, czy raport wygenerowany przy u\u017cyciu oprogramowania do wyszukiwania wyrok\u00f3w w sprawach oraz generowania tabel por\u00f3wnawczych i wykres\u00f3w mo\u017ce by\u0107 chroniony prawem autorskim. Ostatecznie kategorycznie stwierdzi\u0142, \u017ce maszyny nie mog\u0105 wytwarza\u0107 dzie\u0142 chronionych prawem autorskim, a czynnik ludzki w autorstwie utworu ma kluczowe znaczenie dla ustalenia czy dzie\u0142o podlega ochronie praw autorskich. S\u0105d jednak stwierdzi\u0142 jednocze\u015bnie, \u017ce te elementy raportu, kt\u00f3re nie podlega\u0142y ochronie prawa autorskiego z uwagi na brak ludzkiego czynnika powinny zosta\u0107 w pewien spos\u00f3b chronione z uwagi na inwestycje poczynion\u0105 w celu stworzenie. Odm\u00f3wi\u0142 wi\u0119c ochrony pracom wygenerowanym przez SI, ale dostrzeg\u0142 potrzeb\u0119 ochrony inwestycji.<\/p>\n <\/p>\n W innej sprawie Tencent v. Yinxun s\u0105d orzek\u0142, \u017ce artyku\u0142 napisany przez sztuczn\u0105 inteligencj\u0119 mo\u017ce by\u0107 chroniony prawem autorskim. Artyku\u0142 zosta\u0142 napisany przez Tencent Dreamwriter AI Writing Robot. Wbrew pozorom s\u0105d nie z\u0142ama\u0142 jednak regu\u0142y ustanawiaj\u0105cej konieczno\u015b\u0107 autorstwa cz\u0142owieka. „Natomiast doszuka\u0142 si\u0119 w wykonanej pracy dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka wykonanej przez kreatywny zesp\u00f3\u0142 powoda przy u\u017cyciu oprogramowanie do pisania artyku\u0142\u00f3w. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 tw\u00f3rcza cz\u0142owieka mo\u017ce by\u0107 wi\u0119c odzwierciedlona w doborze danych, mo\u017cliwo\u015bci oprogramowania, ustawie\u0144 modelu. ” ( -Do Androids dream of electric copyright?, Andres Guadamuz, Artificial Intelligence, Oxford University Press, str. 165-166).<\/p>\n <\/p>\n Jak wynika z powy\u017cszych wyrok\u00f3w orzecznictwo obecnie opiera si\u0119 na poszukiwaniu I ustaleniu ludzkiego wk\u0142adu w prac\u0119. Istotne jednak jest, \u017ce s\u0105d peki\u0144ski zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na konieczno\u015b\u0107 ochrony ze wzgl\u0119du na poniesion\u0105 inwestycj\u0119. Problem prac stworzonych w spos\u00f3b w pe\u0142ni autonomiczny pozostaje wi\u0119c otwarty. Na gruncie obecnych przepis\u00f3w nie podlega ochronie nawet, je\u017celi b\u0119dzie spe\u0142nia\u0142 pozosta\u0142e przes\u0142anki utworu. W przypadku takich prac pozostaj\u0105 przepisy ustawy o ochronie baz danych, o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji i kodeks cywilny.<\/p>","protected":false},"featured_media":0,"template":"","tags":[4],"meta_box":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/decodelaw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/baza-wiedzy\/307"}],"collection":[{"href":"https:\/\/decodelaw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/baza-wiedzy"}],"about":[{"href":"https:\/\/decodelaw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/baza-wiedzy"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/decodelaw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=307"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/decodelaw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=307"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}